Margot Marmelada

Para ser unha cociñeira de primeira, hai que dominar ben as tarteiras e aínda que Margot se desenvolvía ben con case tódalas técnicas culinarias, non lle daba traza ás sobremesas.
O seu pai era un gran chef francés con sona de facer ben ata o café. A súa fama, que era case tan grande como o mostacho que locía baixo o narís, estendíase cara arriba e mesmo cara abaixo dos Pirineos. A miúdo, dáballe consellos de cociña á filla para que aprendera pratos exóticos ou mellorara as receitas máis tradicionais e Margot, sen dúbida, ía camiño de cumprir o seu soño de ser unha gran mestra de cociña, pero... fallábanlle as tortas, confeitos e pasteis. Estábase converter nunha verdadeira artista coas tixolas e, en especial, coas cazolas, sendo o seu prato estrela o bacallau ó forno con berberechos. Pero os doces... nada!
Por máis que o tentaba, non era quen de collerlle o punto ó biscoito, que sempre lle saía mol; o flan, a pesares de poñerlle todo o agarimo e empregar ovos de curral, quedáballe sempre cru; e as rosquillas, que preparaba con tres amasados e manteiga de primeira calidade, parecían pedras con azucre.

Pero Margot era ben teimuda e custáballe renderse, así que un día decidiu facer outra tentativa, que non sabía se sería xa a derradeira. Era a última semana de agosto e ó verán quedánballe días contados. Unhas pingas fortes que petaban na fiestra e o vento fresco do sur, invitaban a recollerse na cociña e acender o forno; sen dúbida, pensou, quedara unha boa tarde para darlle saída ós sobrantes estivais de froitos da xenerosa horta da casa. Probaría cunha receita de torta de framboesa, herdada do seu pai, que semellaba ben sinxela:

Ingredientes:

Fariña de trigo

Ovos

Manteiga

Azúcre

Framboesas

Preparación:

Mesturar tódolos ingredientes e cociñar no forno.

Enrolou ben as mangas da blusa, fíxolle dous nós ó mándil e comezou a preparar a masa.
Máis que unha cociñeira, Margot semellaba ser alquimista e no lugar dunha cociña, parecía que estaba a traballar nun laboratorio. Nun momento tiña unha morea de cuncas, paquetes, culleres e pratos, ciscados por todo o mesado. Ía facendo comprobacións na báscula unha e outra vez, ó tempo que co dedo furabolos, ía catando de cando en cando para verificar ou ben desaprobar o gusto da masa.

Falaba sóa:

-Un pouco máis de fariña, non, un pouco menos... mellor quitar un pouco de manteiga... quizais engadir algo máis de azúcre... Mal! 

E volta a empezar!

-Paréceme que cun ovo chega... unhas pouquiñas framboesas máis... a manteiga podo prescindir dela... Non! non me gusta!

A comezar outra vez!

Margot pesou, calculou, mesturou, catou, remexeu, axustou, probou, descartou... e por enriba de todo, personalizou...

-Mellor sen manteiga... Mellor sen fariña... Mellor sen ovos...

Ata que finalmente, sen saber moi ben como, Margot atopouse preparando unha sobremesa con só dous ingredientes: froita e azucre.

Un recendo doce que se espallaba por toda a casa dende a cociña, fíxolle pensar ó seu pai que Margot estaba a preparar algo ben saboroso e achegouse mentras ela remexía ó xeitiño unha mestura avermellada que tiña a lume lento. Un pouco desconfiado, o Papá Chef, pediu permiso para coller a proba na punta da culler:

-Noraboa, Margot! Está deliciosa!

-En serio, Papá? Non estou moi segura de se sairá ben, porque non se parece nada a túa receita.

O pai fixo bailar a culler na man cun xesto fachendoso e relambendo os beizos, asegurou:

-Voilà! Fuches quen de preparar unha sabedoira sobremesa: marmelada de framboesa!

* * *

O día que choveron chícharos

No Condado do Valpedreiro levaban contados catrocentos corenta días sen choiva e a seca estaba a desesperar ós habitantes do lugar.

Os máis vellos dicían non lembrar que nunca antes naquelas terras secaran tantas fontes, nin que o río levara tan pouca auga coma entón; os máis pesimistas, pensaban que non había tardar en chegar o día no que terían que recoller unhas poucas pertenzas e saír na busca dun novo lugar no que vivir.

E mentras, o Conde recibía cada xornada ducias de peticións e rogos dos veciños, ás qué respondía con xesto preocupado incapaz de darlle solución.

Unha vez á semana, reuníase cos seus asesores no salón grande do castelo tratando de buscar algún remedio, pero a ninguén se lle ocorría ningunha idea que non fose agardar; ata que un día, se decidiu por unanimidade botar man do recurso que tiñan deixado para o último lugar: acudir ó Feiticeiro.

Andaba o vello Cibrán na horta, na procura de herbas para algunha das súas apócemas, cando sentiu chegar a cabalo ó emisario que traia recado de que se había de presentar de contado no castelo. 

O bruxo tardou un bo anaco en percorrer a rúa das Pernas Tortas, unha costa que ben merecía o seu nome; co empinada que era e o cheíña de fochancas que estaba, facíalle doer as coxas a calquera, pero máis sufrían aquelas de quen contaba xa bastantes anos.

Tan pronto chegou, fixérono pasar a un cuarto da pranta principal onde o agardaba o Conde sentado tras dunha enorme mesa de castiñeiro. Mandouno sentar e sen perder tempo en preludios, trasladoulle a súa preocupación e solicitoulle de maneira moi solemne que puxera todos os seus esforzos en elaborar algún tipo de remedio ou sortilexio, máis ou menos místico, que trouxera a choiva a Valpedreiro, prometéndolle que se o conseguía, lle había de recoñecer o mérito cunha xenerosa gratificación:

-Pensa que será vostede capaz, Cibrán? -inquiriulle o Conde agora de pé, apoiando as mans no escritorio e dirixíndolle unha mirada fixa.

-Malo será! -respondeu o meigo encollendo os ombreiros con medio sorriso nos beizos.

A pesares de que a resposta no foi todo o convincente que esperaba, o Conde quixo pensar que con maxia ou sen ela, pronto había volver chover sobre aquelas terras sedentas.
Pola súa parte, Cibrán, que tiña recursos para case todo, non era moi optimista con aquela encomenda, porque ben sabía que a metereoloxía tiña que ver máis ca ciencia que coas ilusións. Pero aínda así, púxose mans á obra nada máis chegar á casa.
Consultou o caderno de "Conxuros Incribles para Atmósferas Atoalladas", botou un vistazo á "Recompilación de Meigallos para Contratempos e Tempos en Contra" e aproximou as porcións e medidas precisas para preparar no caldeiro das apócemas un elixir axeitado:

* * *

Catro litros de auga

Dezaoito grans de millo

Un manado de nabizas da horta

Dúas ducías de mentrastes do camiño

Un quilo de xudías

Seis pingas de zume de uva albariña

Nove ourizos sen castañas

Unha cabaza verde

Nébodas, fiucho e pirixel (a ollo)


* * * 

O feiteiceiro puxo ó lume da lareira o pote, remexeu ben os ingredientes e saiu á eira, pensando que non ousaría precisamente poñer as mans no fogo polos seus propios cálculos, segundo os que aquela mestura noxenta había de cocer durante corenta e catro minutos.
Cando tiña pasado máis ou menos a metade do tempo, o líquido averdado comezou a burbullar con forza á vez que unha escuma pegañenta se botaba por fora do pote sen control.

O meigo, que andaba nas verzas, non se decatou da invasión verde que estaba anegando a súa cociña ata que un ulido infecto lle chegou ó naris, e para cando entrou na casa, vapores e burbullas comezaban a saír pola cheminea levando sobre os tellados da vila un neboiro verdoso que medraba sen parar e que en cuestión de minutos cubriu o pobo enteiro.

No castelo, chegou a ouvidos do Conde que aquelas nubes tan estrañas saían da casa de Cibrán, e mandouno chamar axiña:

-Non estaba vostede a traballar para atraer nubes de choiva? 

-Estaba, estaba -repondeu o feiticeiro levando as man coas que sostiña un sombreiro ó peito, como facendo aceno de pedir perdón.

-Non serán perigosos eses gases verdes? 

-Non señor, todo natural -quixo xustificar Cibrán

-Logo, han de mudar de cor e choverá por fin?

-Malo será! 

E xusto cando o Conde empezaba a esgotar a paciencia polas respostas pouco colaboradoras do vello meigo...

Unha pinga, 

dúas pingas, 

tres pingas... 

petaron na fiestra da residencia condal.

-Está chovendo? Está chovendo!
                                       Está chovendo! 
                   Está chovendo! 
                            
                                Está chovendo?! 

                                 Están chovendo... chícharos??

Os veciños comezaron a sair as rúas mirando ó ceo entre ilusionados e pasmados, porque chover chovía, pero chovían chícharos!!
As rúas de Valpedreiro comezaron a cubrirse coas legumes a medida que aquela peculiar choiva enchía pozos, fontes, regos e pías. Algúns cativos xogaban a guindarse os pericos, algunhas vellas enchían caldeiros, que nunca se sabe, e os máis, miraban ó ceo incrédulos e preocupados por aquel diluvio tan raro.
Mentras, no castelo, o Conde comezou a andar dun lado para outro inquedo, coas mans nas costas e coa vista no chan, que só erguía para volverlle preguntar a Cibrán que demo era o que estaba a acontecer, canto tempo ía durar aquel disparate e se os chícharos estarían contaminados ou poderían causar algún perxuicio.
Era moitas preguntas para as que o vello feiticeiro non tiña resposta algunha, así que calaba por non confesar que aquelo fora unha cousa fortuita que sospeitaba que tiña máis que ver cun despiste propio da idade e coa falta de pericias e mañas máxicas que lle foran indo a menos nos últimos anos.

Pero como todo o mundo sabe, nunca choveu que non escampara, e logo dunhas horas de caeren milleiros e milleiros de chícharos do ceo, a choiva verde cesou e veciños e veciñas tiveron que botar man de vasoiras e xestas para limpar as rúas daquela desfeita.
Mentras, reposto da primeira impresión e da ameazante orde do Conde que o mandou liscar axiña para arranxar aquelo de contado mentras lle sinalaba a porta co furabolos, Cibrán rañaba a cachola nun intento de sacar algunha idea do maxín.
O remedio ocorréuselle cando se dispoñía a varrer a lareira para limpar os restos da calamitosa mestura máxica. Consultou de novo os libros, fixo cálculos varios sobre a artesa, experimentou un par de solucións nunha probeta e, por fin, engadiu ás sobras verdes do pote outros catro litros de auga, un chisco de cinza e unhas pingas dun ingrediente máxico que xurou a si mesmo nunca confesar a ninguén.
Por casualidade ou por sorte, cando o fluído colleu temperatura, pola chimenea saíron desta vez uns gases brancos que fixeron que as nubes verdes que aínda frotaban no aire, foran destinxindo a un ton agrisado para deixar unha estampa de Valpedreiro en branco e negro, sobre o que comezou a soprar un vento lixeiro do sureste formando unha gran borrasca que ó fin, despois de tanto tempo, regou as terras enxoitas.

Ese mesmo día, mentras limpaba a cociña e pola testa lle esvaraban pingas de suor e alivio, o bruxo decidiu xubilarse, por aquelo de non tentar máis á boa sorte, non fora a ser que por ir perdendo habelencias á vez que ía gañando anos, fora a acaecerlle outro desatino peor que o dos chícharos.

Coa recompensa condal, o feiteiceiro Cibrán desfrutou dunha tranquila xubilación que tamén foi ben lonxeva, e foi lembrado polas vindeiras xeracións de netos, bisnetos e tataretos dos valpedreireses e valpedreiresas que aquel día festexaron a chuvieira, como non podía ser doutra maneira, cun gran convite de arroz con chícharos e patacas novas.

* * *

Son carteiro

Cada xoves ó saír da escola, imos todos a fume de carozo á taberna que está preto da unitaria. É o día que no coche de liña que ven da vila, chega o saco do correo que o chófer lle deixa a Lola, a taberneira, e dona tamén do único estanco do pobo.

Formamos unha ringleira desordenada diante do feixe de sobres que a muller deixa caer nunha das mesas do bar e agardamos a que reparta a correspondencia por aldeas en distintas moreas.

Case perdo a paciencia esperando a miña quenda, pero hoxe penso que valeu a pena, porque tócanme nove cartas. Teño sorte, porque mentras nalgunhas aldeas hai máis dun rapaz e teñen que repartilas, eu son, en cambio, o único na miña.

Tiro para a casa, apurado.

Poño unha gorra, collo a bici e convértome en carteiro, ó tempo que, logo de que deixo os cadernos na mesa da cociña, a miña mochila muda a verdadeira carteira.

A repartición non me leva moito tempo. No treito dunha casa a outra, vou pensando en como me acollerán dependendo de se a que lles levo é unha carta agardada, se pola contra lles causa indiferenza, ou mesmo se coa entrega lles dou un desgusto.

Chegando case ó final do meu percorrido, baixo a toda velocidade a costa que me leva á casa de Xoan do Eido que, coma sempre, me recibe con algunha broma, e mándame pasar e sentar nun tallo, mentras moi cerimonioso, despega con coidado os selos da súa correspondencia para darmos. Doulle as grazas e gardo con moito tino as novas estampiñas para a miña colección.

E por fin, chego á última parada na casa do Miguel, que deixo para o final porque é a miña favorita. O cancelo está pechado, pero a falta de timbre, un can grande ladra sen parar avisando da miña chegada.

O ancián sae pondo unha man sobre os ollos para tornar o sol e coa outra faime acenos para que me achegue, ó tempo que fai calar ó cadelo que, moi guieiro, úliscame para recoñecerme e deseguido senta a carón do dono movendo o rabo con xesto amistoso.

Miguel volve entrar na casa para deixar a carta que lle levo, sen apenas mirala, sobre unha mesiña no corredor e remexe no caixón.

Cando acha o que busca, téndeme o que él chama "a recompensa", que hoxe consiste nunha moeda de vinte pesos. Outras veces, dame unha bolsiña de caramelos, unha laranxa, unhas noces ou algún doce.

Rematado o traballo, é a hora de voltar a casa, e contento como un rulo, dou pedal tan lixeiro como podo: teño presa porque sexa xoves outra vez!

* * *

A Avoa

A avoa Pura, con xa moitos anos e moitas enrugas, sorriume igual ca sempre cando lle pedín que me contara algún conto de cando era nena. E aínda que xa pasara unha morea de tempo acordábase moi ben, vaia se se acordaba...

Purita, como lle chamaban de pequena na casa, era unha cativa de cara alegre, grandes ollos escuros e unha longa melena negra e rizada, que naceu e medrou nunha aldea formada por apenas unha ducia de casiñas humildes e un fermoso souto de castiñeiros.

Moitas veces, á noitiña, sentaba no colo da súa Madriña a carón da lareira e pedíalle:

-Madriña María, cánteme unha cantiga.

E a Madriña, compracente, sempre tiña alguna copla nova para lle enseñar á nena.

-“Canta miña cantaruxa,

Canta miña cantaruxa,

Quen ten rabia que rabee,

Quen ten catarro que tusa”

Pura comezou a escola cando cumpriu os seis anos, e como non había mestre na súa parroquia,  tiña que ir camiñando ata un lugar veciño. Alí foi onde aprendeu as primeiras letras, ata que houbo escola na súa aldea co mestre “Don Manuel”.

Estudiaba “O Silabario”, que era o libro que tiñan daquela, escribía no “pizarrillo” e a facía algunha labor de costura. Pero a Pura o que máis lle gustaba, coma a tódolos nenos, era xogar coas súas curmáns e cos outros veciños da aldea.

Nas tardes de verán, cando ía demasiado calmuso para ir co gando ó prado ou co sacho á leira, sentaban á sombra e xogaban ós “Pelouros”.  Outros días xogaban ós “Tres Navíos”.

  

O pai de Pura, igual que moitos homes labregos tivo que emigrar. Foi moi triste aquel día que embarcou cara a Arxentina. Tardou  moitos anos en voltar, e ¡canto o botou de menos!

Pero un día, por fin, o seu Papá voltou á casa e tróuxolle un regalo; e cando o veu, a pequena non podía ca emoción, non daba creto ó que vía: ¡era unha boneca! Unha fermosa boneca cun vestidiño branco e pelo rizado como o dela que pechaba e abría os ollos. Pura sentiuse a nena máis feliz do mundo. Nunca tivera un xoguete así. Daquela, as únicas bonecas cas que xogaban ela e as outras eran unhas de trapo que elas mesmas facían como podían. Fachendosa,  presumía diante das outras nenas (e tamén compartía) E, a verdade, é que era a envexa de toda a aldea, non había outra coma aquela.

Foi o mellor regalo que lle fixeron nunca.

XOGO DOS PELOUROS:

Buscaban catro ou cinco pedriñas, redondeadas e de pouco peso, e pousábanas no chan. O que empezaba, debía tirar ó aire unha das pedras e antes de que caera, tiña que recoller unha das do chan e volver a abrir a man axina para pillar no aire a primeira. ¡Había que ser ben áxil! Se non o conseguía, pasaba o turno ó seguinte.

XOGO DOS TRES NAVÍOS:

Xuntábanse uns cantos e berraban: 

- ¡Tres navíos a la mar! E saían correndo coma raios tres nenos.

- ¡Otros tres a navegar! – volvían berrar. E outros tres saían a fume de carozo tratando de pillar ós que marcharan antes.

Na casa da tía Lila

Na casa da tía Lila ole que arrecende a bolos de leite.
Unhas cortinas de cogumelos con volantes amarelos adornan a fiestra da cociña e fan xogo co pano da cor da mostaza coa que a tía prende as ondas da súa media melena e co mandil de cadros vichy que hoxe viste. Non hai lugar no mundo no que un almorzo sepa mellor que naquela cociña.
A tía cantaruxa mentras prepara chocolate con leite e ó moverse grácil ó ritmo das estrofas para facerme rir, vexo na sua faciana o mesmo sorriso, as mesmas fazulas gordiñas e a mesma mirada que as da avoa; ben se notaba que eran irmáns.

Despois do desaiuno, axúdolle co millo das galiñas e recollo os ovos con moito tino e responsabilidade, mentras a tía, aínda ben garrida pra os anos que leva ás costas, carrexa herba para os coellos e alaba as miñas tarefas facéndome por colorada, mentras se laia do soia que esté sempre e de que só vaia pasar con ela algunha fin de semana moi vez en cando.
Por min, iría cada venres de visita, ou polo menos, todos os venres, sábados e domingos de verán, porque o que toca facer despois dos traballos é algo polo que añoro que o estío sexa eterno: imos coller (e comer) amoras e acabo con algunha rabuñadura das silvas e os beizos pintados por dentro e por fora.

Logo de comer o guiso e algún doce caseiro de sobremesa, di a tía que toca durmir a sesta.
Co calmuso da tarde é ben certo que non está o corpo para poñerse a brincar, pero ter que deitarse paréceme o máis aburrido.
Acomodámonos en cadanseu sillón na solaina e trato de quedar moi queda atendendo á súa orde de non me mover, mentras vexo de reollo como á tía lle vai caendo a cabeza. Estiro as pernas para chegarlle ó maceteiro dos xeranios coa punta dos pes descalzos. Conto as xardineiras cheiñas de flores e penso que a tía ten tan boa man coas prantas coma para a repostería. Sóprolle á parexa de moscas que se me pousan no brazo. E comezo eu tamén a bocexar.
Escoito sonear a tía e aínda que me empezan a pesar os ollos, busco coa mirada no ceo despexado algún paxaro despistado que pase buscando a sombra.
De pronto unha nube, unha única nube. Non, é un barco. Unha nube-barco no medio do mar azul. Parece que se move cara min, cada vez está máis preto e chega xusto ó meu carón para deterse a menos de medio metro. Caladiña, levántome sen facer ruido e embarco naquela nave branca que semella algodón e que me sostén firme pero suave, e a nube comeza a se mover lixeira e sobe paseniña máis aló da cheminea da casa. Vexo toda a eira, o hórreo pequeniño, a viña, os pexegueiros... e disfruto da paisaxe mentras unha brisa leve me refresca a cara e tres carpas de cor laranxa brican arredor da nube coma se quixeran acompañarme a carón do navío naquela viaxe especial entre o ceo e o mar.
Logo, a nube vai baixando lixeira e arrímase á solaina pra deixarme no punto de partida. Toca a hora de baixar. Volvo ó meu sillón, mentras a tía aínda durme na mesma postura e pecho os ollos para disimular.

Esperto ó momento, cando chega ó meu naris o arrecendo dalgún doce que a tía xa prepara para merendar e vou na busca dela para contarlle que me parece ben que ó día seguinte tamén descansemos un pouco na solaina, pero a próxima vez, invitareina a ela tamén a dar un paseo en nube, que é moito máis divertido que sinxelamente durmir a sesta.

* * *

"Arrolo"

Cantiga de berce para N.

Díxome a bubela

díxome o merliño

a nena está no berce

a nena ten soniño.

Chegou o san Martiño

trouxo sol e aloumiños,
e tamén chegou a nena
envolta nun mantiño.

Dúas estrelas os olliños

e o sol no seu sorriso

O cabelo moreniño,

durme a nena, caladiños.

Díxome onte a lúa

díxome segreda,

arroupan a meniña

con panos de seda,

Chegou a cativa
mais non se oen choros,
que arrolan a nena
cantigas e coros.

Dúas estrelas os olliños

e o sol no seu sorriso

O cabelo moreniño,

durme a nena, caladiños.

***

Tro e Glo

Tro ten cinco anos, pero non é un neno igual que os outros cativos que coñeces.

Cada día, Tro pinta as paredes da súa casa: unta as mans de pintura e fai debuxos cos seus propios dedos. Dáselle moi ben facer animais, pero algunhas veces tamén se decide a facer figuras abstractas.

O raro é que nin Mamá nin Papá lle berran nunca por iso.

Ademais, Tro come coas mans. Non usa garfo nin tampouco culler. Por exemplo, para comer o polo, colle o óso coas dúas mans e... á boca!

O raro é que tampouco Mamá e Papá se anoxan con el por iso.

Outra cousa que fai a miudo Tro, é andar descalzo. Na súa casa, cando sae a xogar ou cando vai de paseo... nunca pon zapatos. Da igual que sexa verán ou inverno.

O raro é que tampouco Mamá nin Papá o castigan por iso.

Aínda que... hai algo que é incluso máis estraño: Tro non vai á escola, e tampouco a Mamá e Papá lles preocupa nada iso.

O certo é que e a súa é unha familia de trogloditas: viven nunha cova e, cada día, carrexan leña para prender o lume ou preparan peles para facer prendas de roupa. E cando rematan as tarefas, Tro tamén ten tempo para xogar.

O seu mellor amigo é Glo, un mamut, que tamén ten 5 anos, pero é moooito máis alto e moooito máis grande, ten cantidade de pelo na testa, un narís moi longo e dous dentes aínda máis enormes e ben afiados.

No verán, báñanse xuntos no río. É moi divertido, porque Glo bótalle auga a chorros e faille moitas cóxegas.

Algunhas veces, Tro sobe ó lombo do seu amigo para dar un paseo, e gústalle moito porque dende o alto todo se ve moito mellor.

Tamen intentan xogar ás agachadas, pero Tro sempre gaña, porque Glo é grande de máis para atopar un bo escondite.

E cando o sol está a piques de poñerse e o día acaba, Tro ten que ir de volta á casa lixeiro, porque se chega tarde... Mamá e Papá si que se enfadan con el.

* * *